Werkzeug
Aussaatkalender: Was jetzt in die Erde kann
Wähle Zeitpunkt, Region und Ort. Der Kalender zeigt mit grüner Leuchte, was jetzt ideal ist, und mit Gelb, was noch geht: vorziehen, direkt säen, pflanzen, ernten, mit Keimtemperatur, Keimdauer und Pflanzabstand.
Wird geladen …
So liest du den Kalender
Die Ampel zeigt drei Stufen: Grün heißt jetzt ideal, Gelb heißt noch möglich, aber das Fenster schließt sich, Grau heißt nicht dran. Die Monatsbalken zeigen vier Dinge: Vorkultur heißt Aussaat drinnen, auf der Fensterbank oder im geheizten Gewächshaus, mit späterem Auspflanzen. Direktsaat heißt Saat ins Freiland, dorthin, wo die Pflanze bleibt. Pflanzen bezeichnet das Setzen von Jungpflanzen, Steckzwiebeln, Knollen oder Zehen. Ernte ist der Zeitraum, in dem geerntet wird, bei Lagergemüse auch aus dem Keller.
Die Keimtemperatur ist die Bodentemperatur, bei der das Saatgut zügig aufläuft. Wer zu früh in kalten Boden sät, verliert Saatgut an Fäulnis und Schnecken. Ein einfaches Bodenthermometer für wenige Euro erspart mehr Enttäuschungen als jeder Kalender. Die Keimdauer gilt für diese Temperatur; bei kühlerem Boden dauert es länger. Der Abstand ist Reihe mal Pflanze in Zentimetern. Lichtkeimer werden nur angedrückt, nicht bedeckt.
Warum die Region zählt
Zwischen der Nordseeküste und dem Alpenrand liegen in der Aussaat bis zu fünf Wochen. Die Angaben hier gelten für mittlere Lagen in Süddeutschland, etwa 300 Meter über dem Meer. Norddeutschland und die Küste starten wegen der kühleren Frühjahre etwa zwei Wochen später, haben dafür aber einen milderen, längeren Herbst. Das Rheinland, die Pfalz und die Weinbaulagen am Main sind etwa eine Woche voraus. Der Alpenraum und die Mittelgebirge über 600 Metern liegen bis zu drei Wochen zurück, und dort kann der letzte Frost noch Ende Mai kommen. Die Regionsauswahl verschiebt die Monatsbalken entsprechend; Zwischenwerte musst du selbst abschätzen, denn kein Kalender kennt deinen Garten so gut wie du nach drei Jahren.
Die drei häufigsten Aussaatfehler
Zu früh. Der Kalender sagt März, aber der Boden hat sechs Grad. Warte, bis er sich für Möhren und Spinat auf zehn Grad, für Bohnen und Kürbis auf fünfzehn Grad erwärmt hat. Verlorene Wochen holt eine Pflanze bei warmem Boden in Tagen auf. Zu tief. Faustregel: Saattiefe gleich zweifacher Samendurchmesser. Feine Samen wie Möhre, Salat und Feldsalat einen halben Zentimeter, Bohnen und Erbsen drei bis vier Zentimeter. Zu dicht. Jede Pflanze braucht ihren Abstand, sonst konkurrieren sie um Licht und bleiben alle klein. Lieber ausdünnen als hoffen.
Zu jeder Kultur, die im Pflanzenlexikon einen Steckbrief hat, führt ein Link. Und wer wissen will, welche Nachbarn zusammenpassen, nimmt den Mischkultur-Planer.
Alle 74 Kulturen als Tabelle (auch ohne JavaScript und zum Drucken)
| Kultur | Vorkultur | Direktsaat | Pflanzen | Ernte | Keimung | Abstand |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Artischocke | Feb, Mär | – | Mai | Jul, Aug, Sep | 18–22 °C, 10–20 Tage | 100 × 80 |
| Asia-Salate (Mizuna, Red Giant) | – | Mär, Apr, Aug, Sep, Okt | – | Apr, Mai, Jun, Sep, Okt, Nov, Dez, Jan, Feb | 8–18 °C, 5–10 Tage | 25 × 15 |
| Aubergine | Feb, Mär | – | Mai | Aug, Sep | 22–26 °C, 10–14 Tage | 60 × 50 |
| Basilikum | Mär, Apr | – | Mai, Jun | Jun, Jul, Aug, Sep | 20–25 °C, 7–14 Tage | 25 × 20 |
| Blumenkohl | Mär, Apr, Mai | – | Mai, Jun | Jul, Aug, Sep, Okt | 15–20 °C, 6–10 Tage | 60 × 50 |
| Bohnenkraut | – | Apr, Mai | – | Jun, Jul, Aug, Sep | 15–22 °C, 10–20 Tage | 25 × 15 |
| Brennnessel (Sammelkultur) | – | Mär, Apr | – | Apr, Mai, Jun, Sep, Okt | 15–20 °C, 14–21 Tage | 50 × 50 |
| Brokkoli | Mär, Apr, Jun | – | Mai, Jul | Jul, Aug, Sep, Okt | 15–20 °C, 6–10 Tage | 50 × 45 |
| Buchweizen (Gründüngung) | – | Mai, Jun, Jul, Aug | – | – | 12–25 °C, 4–8 Tage | breitwürfig |
| Buschbohne | – | Mai, Jun, Jul | – | Jul, Aug, Sep | 15–25 °C, 7–14 Tage | 40 × 8 |
| Chicorée | – | Mai, Jun | – | Nov, Dez, Jan, Feb | 15–20 °C, 7–14 Tage | 30 × 10 |
| Dicke Bohne (Ackerbohne) | – | Feb, Mär, Apr | – | Jun, Jul | 5–15 °C, 10–20 Tage | 40 × 15 |
| Dill | – | Apr, Mai, Jun, Jul | – | Jun, Jul, Aug, Sep | 15–20 °C, 10–20 Tage | 25 × 10 |
| Endivie | Jun, Jul | Jun, Jul | Jul, Aug | Sep, Okt, Nov | 18–22 °C, 5–10 Tage | 35 × 30 |
| Erbse (Mark, Pal, Zucker) | – | Mär, Apr, Mai | – | Jun, Jul | 5–18 °C, 7–14 Tage | 40 × 5 |
| Erdbeere (Jungpflanzen) | – | – | Jul, Aug, Sep | Jun, Jul | – °C, – Tage | 60 × 30 |
| Feldsalat | Aug, Sep | Aug, Sep | Sep, Okt | Okt, Nov, Dez, Jan, Feb, Mär | 10–15 °C, 10–20 Tage | 15 × 5 |
| Frühlingszwiebel | Feb, Mär | Mär, Apr, Mai, Jun, Jul, Aug | Apr, Mai | Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 10–20 °C, 10–20 Tage | 20 × 5 |
| Gelbsenf (Gründüngung) | – | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep | – | – | 8–20 °C, 4–8 Tage | breitwürfig |
| Grünkohl | Mai, Jun | Jun | Jun, Jul | Nov, Dez, Jan, Feb | 15–20 °C, 6–10 Tage | 50 × 50 |
| Gurke | Apr | Mai | Mai | Jul, Aug, Sep | 20–25 °C, 5–10 Tage | 100 × 40 |
| Holunder (Pflanzung) | – | – | Mär, Apr, Okt, Nov | Jun, Sep | – °C, – Tage | 300 × 300 |
| Inkarnatklee (Gründüngung) | – | Aug, Sep | – | – | 8–18 °C, 7–14 Tage | breitwürfig |
| Kamille | – | Mär, Apr, Sep | – | Jun, Jul, Aug | 12–20 °C, 7–14 Tage | 25 × 15 |
| Kapuzinerkresse | Apr | Mai | Mai | Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 15–20 °C, 10–14 Tage | 40 × 30 |
| Kartoffel | – | – | Apr, Mai | Jun, Jul, Aug, Sep | 8–10 (Boden) °C, 14–28 Tage | 70 × 35 |
| Kerbel | – | Mär, Apr, Mai, Aug, Sep | – | Mai, Jun, Jul, Okt, Nov | 12–18 °C, 10–20 Tage | 20 × 10 |
| Knoblauch | – | – | Okt, Nov, Feb, Mär | Jun, Jul | unter 10 (Kältereiz) °C, 14–28 Tage | 25 × 15 |
| Knollenfenchel | Mär, Apr, Jun | Jun, Jul | Mai, Jul | Jul, Aug, Sep, Okt | 15–22 °C, 7–14 Tage | 40 × 25 |
| Knollensellerie | Feb, Mär | – | Mai | Okt, Nov | 18–22 °C, 14–21 Tage | 40 × 40 |
| Kohlrabi | Feb, Mär, Apr, Mai, Jun, Jul | Apr, Mai, Jun, Jul | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug | Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 15–20 °C, 6–10 Tage | 30 × 25 |
| Kopfsalat | Feb, Mär, Apr, Mai, Jun, Jul | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep | Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 10–18 °C, 5–10 Tage | 30 × 30 |
| Koriander | – | Apr, Mai, Aug, Sep | – | Jun, Jul, Aug, Okt | 15–20 °C, 7–14 Tage | 25 × 10 |
| Kürbis | Apr | Mai | Mai | Sep, Okt | 20–25 °C, 5–10 Tage | 150 × 100 |
| Lauch (Porree) | Jan, Feb, Mär | Mär, Apr | Apr, Mai, Jun, Jul | Aug, Sep, Okt, Nov, Dez, Jan, Feb | 15–20 °C, 14–21 Tage | 40 × 15 |
| Mangold | Mär, Apr | Apr, Mai, Jun, Jul | Mai | Jun, Jul, Aug, Sep, Okt, Nov | 10–20 °C, 8–14 Tage | 40 × 30 |
| Meerrettich (Fechser) | – | – | Mär, Apr | Okt, Nov, Dez, Feb | – °C, – Tage | 60 × 40 |
| Möhre | – | Mär, Apr, Mai, Jun, Jul | – | Jun, Jul, Aug, Sep, Okt, Nov | 10–20 °C, 14–21 Tage | 30 × 5 |
| Neuseeländer Spinat | Apr | Mai | Mai | Jul, Aug, Sep, Okt | 18–25 °C, 14–28 Tage | 60 × 50 |
| Oregano und Majoran | Mär, Apr | Mai | Mai, Jun | Jun, Jul, Aug, Sep | 18–22 °C, 10–20 Tage | 30 × 25 |
| Paprika und Chili | Feb, Mär | – | Mai | Aug, Sep, Okt | 22–28 °C, 10–21 Tage | 50 × 40 |
| Pastinake | – | Mär, Apr, Mai | – | Okt, Nov, Dez, Jan, Feb | 8–18 °C, 14–28 Tage | 35 × 10 |
| Petersilie | Feb, Mär | Mär, Apr, Mai, Jun, Jul | Apr, Mai | Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt, Nov | 15–22 °C, 14–28 Tage | 25 × 10 |
| Pflück- und Schnittsalat | Feb, Mär | Mär, Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt, Nov | 10–18 °C, 5–10 Tage | 25 × 20 |
| Phacelia (Gründüngung) | – | Mär, Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep | – | – | 8–20 °C, 7–14 Tage | breitwürfig |
| Radieschen | – | Mär, Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep | – | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 8–18 °C, 4–8 Tage | 15 × 4 |
| Rettich (Sommer und Winter) | – | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug | – | Jun, Jul, Aug, Sep, Okt, Nov | 10–20 °C, 5–10 Tage | 30 × 15 |
| Rhabarber (Teilung) | – | – | Mär, Okt | Apr, Mai, Jun | – °C, – Tage | 100 × 100 |
| Ringelblume | – | Mär, Apr, Mai, Sep | – | Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 12–20 °C, 7–14 Tage | 30 × 25 |
| Rosenkohl | Apr, Mai | – | Mai, Jun | Nov, Dez, Jan, Feb | 15–20 °C, 6–10 Tage | 60 × 60 |
| Rosmarin | Feb, Mär | – | Mai, Jun | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 20–25 °C, 21–35 Tage | 50 × 50 |
| Rote Bete | Mär, Apr | Apr, Mai, Jun, Jul | Mai | Jul, Aug, Sep, Okt | 10–20 °C, 8–14 Tage | 30 × 10 |
| Rucola | – | Mär, Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep | – | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt, Nov | 10–20 °C, 5–8 Tage | 20 × 5 |
| Salbei | Mär, Apr | Mai | Mai, Jun, Sep | Mai, Jun, Jul, Aug, Sep | 18–22 °C, 14–21 Tage | 40 × 40 |
| Schnittlauch | Feb, Mär | Mär, Apr | Apr, Mai, Sep | Apr, Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 15–20 °C, 14–21 Tage | 25 × 20 |
| Schwarzwurzel | – | Mär, Apr | – | Okt, Nov, Dez, Jan, Feb | 8–18 °C, 14–21 Tage | 30 × 8 |
| Sonnenblume | Apr | Apr, Mai | Mai | Aug, Sep, Okt | 15–25 °C, 7–14 Tage | 50 × 40 |
| Spinat | – | Mär, Apr, Aug, Sep, Okt | – | Apr, Mai, Jun, Okt, Nov, Mär | 8–15 °C, 7–14 Tage | 25 × 5 |
| Spitzwegerich | – | Mär, Apr, Sep | – | Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 10–20 °C, 10–20 Tage | 25 × 15 |
| Stangenbohne | Apr, Mai | Mai, Jun | Mai, Jun | Jul, Aug, Sep, Okt | 15–25 °C, 7–14 Tage | 80 × 40 (Stangen) |
| Steckzwiebel | – | – | Mär, Apr, Okt | Jul, Aug, Jun | 5–15 (Boden) °C, 10–20 Tage | 25 × 10 |
| Thymian | Mär, Apr | Apr, Mai | Mai, Jun, Sep | Mai, Jun, Jul, Aug, Sep, Okt | 18–22 °C, 14–21 Tage | 30 × 25 |
| Tomate | Feb, Mär, Apr | – | Mai | Jul, Aug, Sep, Okt | 20–25 °C, 8–14 Tage | 60 × 50 |
| Topinambur | – | – | Mär, Apr, Okt, Nov | Okt, Nov, Dez, Jan, Feb, Mär | – °C, – Tage | 60 × 50 |
| Wassermelone und Zuckermelone | Apr | – | Mai, Jun | Aug, Sep | 24–28 °C, 6–10 Tage | 120 × 80 |
| Weißkohl und Rotkohl | Mär, Apr | – | Mai, Jun | Sep, Okt, Nov | 15–20 °C, 6–10 Tage | 60 × 50 |
| Wildrose / Hagebutte (Pflanzung) | – | – | Okt, Nov, Mär | Okt, Nov | – °C, – Tage | 150 × 150 |
| Winterportulak (Postelein) | – | Aug, Sep, Okt, Feb, Mär | – | Okt, Nov, Dez, Jan, Feb, Mär, Apr | 5–12 °C, 10–20 Tage | 15 × 5 |
| Winterroggen (Gründüngung) | – | Sep, Okt | – | – | 3–15 °C, 5–10 Tage | breitwürfig |
| Winterwicke (Gründüngung) | – | Aug, Sep, Okt | – | – | 5–15 °C, 7–14 Tage | breitwürfig |
| Wirsing | Mär, Apr, Jun | – | Mai, Jul | Jul, Aug, Okt, Nov | 15–20 °C, 6–10 Tage | 50 × 50 |
| Zucchini | Apr | Mai | Mai | Jul, Aug, Sep, Okt | 18–25 °C, 5–10 Tage | 100 × 100 |
| Zuckermais | Apr | Mai | Mai | Aug, Sep | 15–20 °C, 7–12 Tage | 50 × 30 |
| Zwiebel (Saat) | Feb, Mär | Mär, Apr | Apr | Jul, Aug, Sep | 10–20 °C, 14–21 Tage | 25 × 8 |